Ποια είναι η σχέση όρασης και ακαδημαϊκής απόδοσης στον μαθητή και ποια τα οφέλη της εξειδικευμένης οπτομετρικής παρέμβασης.

Από τον Φώτη Βελισσαράκο, Αναπτυξιακό Οπτομέτρη

Η όραση μας επιτρέπει να υπολογίζουμε χωροταξικές παραμέτρους του οπτικού μας πεδίου (αποστάσεις αντικειμένων, διαστάσεις, όγκο, σχέσεις αντικειμένων μεταξύ τους, βάθος πεδίου κ.ά.). Η διαδικασία αυτή δεν είναι σε όλους τους ανθρώπους η ίδια. Η αποτελεσματικότητα της οπτικής μας αντίληψης για τον χώρο που βρισκόμαστε, κινούμαστε και λειτουργούμε κρίνεται βάση αποτελέσματος, κίνησης και πράξης. Και αν για έναν ενήλικα αυτή η διαδικασία είναι εμπεδωμένη (με προσαρμογές ή μη), ένα παιδί μπορεί να εμφανίσει ατέλειες και αστοχίες. Ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον χώρο θα καθορίσει και τον τρόπο που τα μάτια συνεργάζονται και εστιάζουν σε όλες τις θέσεις (δεξιά, αριστερά, πάνω, κάτω, διαγώνια) και ταυτόχρονα σε διαφορετικές αποστάσεις (μακριά, μεσαία, κοντά / σύγκλιση / απόκλιση ματιών). Είναι συχνή οπτική δυσλειτουργία να μην υπάρχει ταύτιση ανάμεσα στη θέση ενός αντικειμένου (ερεθίσματος) και στην αντίληψη για το που βρίσκεται αυτό στο χώρο (αντίληψη θέσης). Ως αποτέλεσμα, η πράξη-κίνηση σε σχέση με αυτό το αντικείμενο ή ερέθισμα θα είναι επηρεασμένη από την αντίληψη.

Σχετικό παράδειγμα αποτελεί μια έρευνα – ανάλυση που εξέτασε το αν παιδιά με διαφορές στη συνεργασία των ματιών τους αντέγραφαν γεωμετρικά σχήματα διαφορετικά. Στην έρευνα συμμετείχαν 78 παιδιά 1ης και 2ης τάξης δημοτικού και δημιουργήθηκαν 3 ομάδες. Στη πρώτη ομάδα ήταν παιδιά που παρουσίαζαν εξωφορία στη συνεργασία των ματιών τους (δηλαδή τα μάτια τους είχαν την τάση να εστιάζουν πιο μακριά από το αντικείμενο). Στη δεύτερη ήταν παιδιά με ορθοφορία (τάση ματιών να εστιάσουν ακριβώς στο σημείο που βρισκόταν το αντικείμενο). Στην τρίτη ήταν παιδιά που παρουσίαζαν εσωφορία (τάση ματιών να εστιάζουν πιο κοντά από το αντικείμενο)

Συμπεράσματα: Σημαντικές χωροταξικές διαφορές παρατηρήθηκαν ανάμεσα στους εξωφορικούς και εσωφορικούς μαθητές κυρίως στην αντιγραφή του σταυρού και του τετραγώνου. Το αποτέλεσμα αυτό στηρίζει τη θεωρία ότι ο τρόπος συνεργασίας των ματιών σχετίζεται με την χωρική αντίληψη κάτι που μπορεί να αξιολογηθεί σε μια οπτομετρική ανάλυση (εξέταση διόφθαλμης όρασης και οπτικής αντίληψης). Όπως ήταν αναμενόμενο τα εσωφορικά άτομα συμπύκνωναν τον χώρο του σχεδίου (μικρότερες αποστάσεις) ενώ τα εξωφορικά άτομα τον διεύρυναν (χρησιμοποίησαν περισσότερο χώρο στο χαρτί).

Η διαδικασία της αντιγραφής σχημάτων είναι μια πολύτιμη για τον οπτομέτρη δοκιμασία καθώς μέσα από αυτή μπορεί να διακρίνει και να εντοπίσει τον τρόπο που η όραση ενός μαθητή/τριας λειτουργεί και να συμπεράνει, μαζί με τις υπόλοιπες δοκιμασίες μια οπτομετρικής αξιολόγησης, αν υπάρχει οπτική δυσλειτουργία και πως αυτή θα αντιμετωπιστεί προς όφελος της απόδοσης του μαθητή. Οι παρατηρήσεις στο τεστ αντιγραφής δεν περιορίζονται μόνο στα όσα περιγράφει η έρευνα αλλά επεκτείνονται σε πολλούς άλλους τομείς της οπτικής αντίληψης και της ικανότητας να βλέπουμε συνολικά, να δίνουμε έμφαση στη λεπτομέρεια και να οραματιζόμαστε μια στρατηγική επίλυσης ενός προβλήματος κ.ά.

Σχέση Όρασης και Ακαδημαϊκής απόδοσης σε παιδιά

Σύμφωνα με μια νέα έρευνα (2019) που αναλύεται παρακάτω, η οπτικοκινητική ολοκλήρωση φαίνεται να σχετίζεται κατά πολύ με την Ακαδημαϊκή απόδοση ενός μαθητή, γεγονός που επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τη σημασία που έχει η εξειδικευμένη οπτομετρική παρέμβαση για έναν μαθητή.

Visual information processing skills are associated with academic performance in Grade 2 school children Shelley Hopkins, Alex A. Black, Sonia L. J. White, Joanne M. Wood (June 2019) LINK to
original post

  • Σκοπός Έρευνας: Σχέση ανάμεσα στην απόδοση σε τεστ οπτικής επεξεργασίας πληροφοριών και Ακαδημαϊκής απόδοσης σε παιδιά σχολικής ηλικίας (2α τάξη)
  • Μέθοδος: Τα τεστ visualmotor integration (VMI) και Developmental Eye Movement (DEM), δόθηκαν σε 222 παιδιά της 2ας τάξης του δημοτικού (μέσος όρος ηλικίας: 7.90 ± 0.33 χρόνια). Η Ακαδημαϊκή απόδοση αναλύθηκε με σταθμισμένα τεστ ανάγνωσης και μαθηματικών (PAT-R and PAT-M).
  • Αποτελέσματα: Οι τομείς οπτικοκινητικής ολοκλήρωσης (αντίληψης) και οφθαλμικών κινήσεων στο βιβλίο (σκανάρισμα) DEM (horizontal time) εμφάνισαν ισχυρή συσχέτιση με την απόδοση στα τεστ ανάγνωσης και μαθηματικών (PAT-R and PAT-M)
  • Συμπέρασμα: Η οπτικοκινητική ολοκλήρωση (VMI) σχετίζεται κατά πολύ με την απόδοση στα τεστ ανάγνωσης και μαθηματικών σε παιδιά σχολική ηλικίας. Η Ακαδημαική απόδοση ενός παιδιού μπορεί και πρέπει να είναι ένας σημαντικός παράγοντα της οπτομετρικής διαχείρισης. Η δυνατότητα των κλινικών τεστ να εντοπίζουν μαθητές στη ζώνη «κινδύνου» σε σχέση με την Ακαδημαϊκή τους απόδοση, δίνει την ευκαιρία στους οπτομέτρες να παρέχουν επιπλέον υποστήριξη και σε αυτούς τους τομείς.

Σχολιασμός Φώτη Βελισσαράκου, Αν. Οπτομέτρη FCOVD

«Η σχέση της όρασης με την απόδοση ενός παιδιού στο σχολείο είναι πολύ σημαντική καθώς δυσλειτουργίες οπτικών δεξιοτήτων εμποδίζουν, άλλοτε περισσότερο, άλλοτε λιγότερο, την διάρκεια συγκέντρωσης, την διάθεση για μελέτη, την ταχύτητα επεξεργασίας, την ικανότητα πρόσληψης, συγκράτησης και ανάκλησης οπτικών δεδομένων, την αποτελεσματική απόδοση σε διαδικασίες όπως η ανάγνωση, η γραφή, η αντιγραφή, η άθληση κ.ά. Οι γονείς, οι δάσκαλοι και άλλοι ειδικοί πρέπει να είναι ενήμεροι για τα συμπτώματα και τις ενδείξεις μιας οπτικής δυσλειτουργίας που δεν περιορίζονται στο αν ένα παιδί βλέπει καθαρά ή όχι. Η αντιμετώπιση των οπτικών δυσλειτουργιών έχει σημαντικά οφέλη για το μαθητή ή τη μαθήτρια. Πολλά από αυτά είναι:

  • Αλλάζει η προσέγγιση και το κίνητρο για μάθηση
  • Η ανάγνωση και η γραφή γίνεται πιο άνετη και γρήγορη
  • Αυξάνεται η διάρκεια προσοχής και μελέτης
  • Η οριοθέτηση στο χώρο, στο χαρτί και στο βιβλίο είναι πλέον δεδομένη
  • Βελτιώνεται η αυτοπεποίθηση και το κίνητρο για ομαδικά παιχνίδια
  • Ο χρόνος «τριβής» με ανάγνωση και γραφή μεγαλώνει και τα μαθησιακά κενά ελαττώνονται
  • Η παρατηρητικότητα και η «απορρόφηση» οπτικών πληροφοριών αυξάνει
    σε ταχύτητα και εύρος.

Ανάμεσα στα οφέλη της εξειδικευμένης οπτομετρικής παρέμβασης, το πιο σημαντικό, είναι η ανακούφιση που το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται όταν αρθεί το εμπόδιο που προκαλεί η οπτική(ες) δυσλειτουργία(ες). Η συμπεριφοριστική αυτή αλλαγή είναι ικανή να επιφέρει διαδοχικές θετικές αλλαγές σε πολλούς άλλους τομείς της καθημερινότητας ενός παιδιού και να του εξασφαλίσουν μια καλύτερη και πιο άνετη πορεία.

Τελευταία Έκθεση

Θα φωνάξω τη μαμά μου ΠΕΟΟ Summer Spot 2018