Λίνα Καλλέ
Εκπαιδεύτρια κινητικότητας- προσανατολισμού και δεξιοτήτων καθημερινής διαβίωσης ατόμων με μερική ή ολική απώλεια όρασης 

Η εκπαίδευση δίνει ανεξαρτησία

Επιμέλεια-Συνεντεύξεις: Έλενα-Νατάσα Καΐτσα

◗ Τι ονομάζουμε κινητικότητα – προσανατολισμό και δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης για άτομα με οπτική αναπηρία;

Με τον όρο «Κινητικότητα – Προσανατολισμό» ονομάζουμε όλες εκείνες τις δεξιότητες κίνησης (με ή χωρίς λευκό μπαστούνι,) στο φυσικό ή αστικό δομημένο περιβάλλον, που απαιτούνται από ένα άτομο με οπτική αναπηρία να κατέχει για την ασφαλή και ανεξάρτητη κίνησή του στο φυσικό ή αστικό δομημένο περιβάλλον. Ως «Δεξιότητες Καθημερινής Διαβίωσης» θεωρούνται όλες εκείνες οι διαδικασίες αυτό-υπηρέτησης που ο καθένας μας εκτελεί στην καθημερινότητά του (π.χ. προσωπική υγιεινή, μαγείρεμα, ελεύθερος χρόνος κ.λπ.).

 Σε ποιους απευθύνεται και πόσο διαρκεί η εκπαίδευση;

Απευθύνεται σε άτομα με μερική ή ολική απώλεια όρασης. Στην περίπτωση παιδιών με εκ γενετής απώλεια όρασης ακολουθεί όλη την αναπτυξιακή τους πορεία και ορίζεται με διάφορους κύκλους εκπαίδευσης. Όταν η εκπαίδευση απευθύνεται σε ενήλικες σαφώς και ακολουθεί τις ανάγκες τους και τις προσδοκίες, ενώ η χρονική διάρκεια διαφέρει λόγω του ότι ο βαθμός απώλειας της όρασης και η ψυχική ετοιμότητα του καθενός ποικίλλουν. Έτσι, θα μπορούσε να ορίζεται από έναν μόνο κύκλο εκπαίδευσης 3-5 συναντήσεων (μαθημάτων), έως 6-8 μήνες, ανάλογα με τη συχνότητα που επιθυμεί το κάθε άτομο.

◗ Τι ηλικία έχει ο μικρότερος εκπαιδευόμενος σας;

Ο μικρότερος εκπαιδευόμενος μου αυτή τη στιγμή είναι 14 μηνών. Είναι εκ γενετής τυφλός και κάνω πρώιμη παρέμβαση σε αυτόν και την οικογένειά του. Κάνω ουσιαστικά μάθημα στους γονείς και άλλα συγγενικά πρόσωπα πώς να φέρονται, πώς να μιλάνε, τι να περιμένουμε, πώς πρέπει να κινείται. Το παιδί κάνει παράλληλα φυσιοθεραπεία, απαραίτητη για σωστή βάδιση και για να προετοιμαστεί ώστε να πάρει μπαστούνι μετά τα τρία. Προς το παρόν δεν αντιλαμβάνεται όλη αυτή τη διαδικασία. Νιώθει όπως το κορίτσι που είδαμε στο βίντεο στην ημερίδα, ότι είμαι ένα άτομο δικό του. Το κορίτσι αυτό το έχω από 40 ημερών, τώρα είναι 5 ετών. Είμαι κομμάτι της ζωής της και της οικογένειάς της.

 Τι στοιχεία έχουμε για την αναπηρία της όρασης στην Ελλάδα;
Δυστυχώς δεν έχουμε έγκυρες στατιστικές. Υπολογίζονται περίπου 25.000 άτομα, καθώς υπάρχουν πάρα πολλοί/ές που δε γνωρίζουν τα νομοθετικά δικαιώματα που απορρέουν από την αναπηρία της όρασής τους και έτσι δεν μπαίνουν στη διαδικασία να την πιστοποιήσουν.
Παγκοσμίως τα άτομα με οπτική αναπηρία αποτελούν το 1% των ΑμεΑ.
Ως κυριότερες αιτίες αναφέρονται τα γενετικά νοσήματα οφθαλμών, ο εκφυλισμός ώχρας κηλίδας, το γλαύκωμα, διάφορα σύνδρομα, η απώλεια όρασης ή λόγω προωρότητας ή λόγω οπτικών δυσλειτουργιών από εγκεφαλική παράλυση (Cortical Visual Impairment), δηλαδή να συνδυάζεται η αναπηρία της όρασης με πρόσθετες
αναπηρίες. Ως αιτίες αναφέρονται και τα ατυχήματα, καθώς και άλλες σπανιότερες περιπτώσεις.

◗ Πόσο «φιλόξενη» είναι η πόλη μας για ένα άτομο με χαμηλή όραση;
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τεράστιες και ελπιδοφόρες προσπάθειες να δομηθεί πιο αποτελεσματικά το αστικό περιβάλλον για την απρόσκοπτη μετακίνηση των ατόμων με οπτική αναπηρία. Δυστυχώς όμως οι περισσότεροι/ες από εμάς δε βοηθάμε με τη στάση και την κουλτούρα μας τον συνάνθρωπό μας (π.χ. παρκαρισμένα
αυτοκίνητα στα πεζοδρόμια, κατάληψη των οδηγών όδευσης τυφλών από είδη καταστημάτων, χαμηλά ή ψηλά εμπόδια κ.λπ.).

 Μιλήστε μας για τον τρόπο που «δουλεύετε» μαζί τους.
Η εκπαίδευση που αφορά στην Κινητικότητα – Προσανατολισμό ξεκινά με τεχνικές συνοδείας σε εσωτερικό χώρο, σταδιακά συνεχίζει με εκμάθηση τεχνικών χρήσης λευκού μπαστουνιού σε εσωτερικό και ήσυχο εξωτερικό περιβάλλον (π.χ. στη γειτονιά του) και εξελίσσεται με την εκμάθηση κάποιων πιο δύσκολων διαδρομών σε πολυσύχναστα μέρη σε συνδυασμό με τη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Μπορεί κάποιος/α εφόσον εκπαιδευτεί και το επιθυμεί να κινείται και σε άγνωστες
διαδρομές.

◗ Απευθύνονται εύκολα σε εσάς;
Είναι τις περισσότερες φορές πολύ δύσκολο να αποδεχθεί κάποιος πως πρέπει να αλλάξει τρόπο ζωής (μετακίνηση, επάγγελμα κ.λπ.). Η ζωή μας περνά διάφορες φάσεις που ονομάζουμε πένθος, χάνω δηλαδή κάτι σημαντικό (εν προκειμένω την όρασή μου) και πρέπει να μάθω να χρησιμοποιώ διαφορετικά το σώμα μου και να προσαρμόσω όλο αυτό το διαφορετικό και την αλλαγή σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητάς μου. Αυτή η απόφαση δεν είναι εύκολη ούτε γίνεται αυτόματα. Χρειάζεται χρόνος
και σεβασμός σε αυτό που συμβαίνει. Η εμπειρία μάς δείχνει πως όσο γρηγορότερα πληροφορηθεί το άτομο που βρίσκεται σε αυτήν την ψυχική διεργασία ότι η εκπαίδευση είναι αυτή που θα του δώσει ανεξαρτησία, τόσο πιο γρήγορα θα πάρει την απόφαση της εξέλιξής του και της αυτονομίας του.

◗ Πόσοι εκπαιδευτές υπάρχουν στη χώρα μας;
Στην Ελλάδα υπάρχουν οκτώ εκπαιδεύτριες. Δεν επαρκούν, αλλά προσωπικά θεωρώ ότι η ζήτηση είναι αυτή που θα αυξήσει την προφορά. Ελπίζω στο μέλλον να βρεθούν λύσεις προς αυτήν την κατεύθυνση.

◗ Νιώθετε ότι για κάποιους ανθρώπους είστε το «φως» τους;
Ένα μεγάλο διάστημα δεν το συνειδητοποιούσα. Τώρα όταν λένε οι παλιοί, οι πρώτοι εκπαιδευόμενοι μου ότι αν δεν έκαναν μαζί μου εκπαίδευση δεν θα ζούσαν έτσι, νομίζω πως νιώθω σαν να έχω ζήσει όλες αυτές τις ζωές μαζί τους… Η συναναστροφή μαζί τους με κάνει να ζω μέσα από όλες τις αισθήσεις μου και όχι μόνο με την
όραση. Για παράδειγμα δίνω ιδιαίτερη έμφαση στο πώς μου μιλά κάποιος, πώς ακούγεται η φωνή του, αν μυρίζει όμορφα ή αν η αύρα του μου δίνει ηρεμία.

◗ Τι σας έχει μείνει από όλη αυτή την εμπειρία;
Στα 18 χρόνια που εργάζομαι μου έχουν συμβεί πολύ όμορφες, αλλά και πολύ δύσκολες στιγμές κατά τη διάρκεια των εκπαιδεύσεων. Αυτό που πάντα μου μένει είναι ένα τηλέφωνο που χτυπά και μου λένε από την άλλη γραμμή με χαμόγελο: «Πήγα μόνος μου/ μόνη μου. Ήταν τελικά εύκολο, αισθάνομαι όμορφα, πετάω από τη χαρά μου. Θέλω να πάω και στην επόμενη διαδρομή». Τις δύσκολες στιγμές τις αφήνω περιμένοντας να σβήσουν όπως τα αποτυπώματα στο χιόνι… περιμένοντας τη χαρά της
επόμενης χιονονιφάδας

Τελευταία Έκθεση

Θα φωνάξω τη μαμά μου ΠΕΟΟ Summer Spot 2018