Ευάγγελος Ζάλιος
Ψυχίατρος
Δεν υπάρχουν λύσεις για όλα

◗ Στην ημερίδα αναφερθήκατε στο βιβλίο της Αμερικανίδας ψυχιάτρου Κιούμπλερ Ρος «On Death and Dying», όπου μιλά για τα πέντε στάδια που περνάει κανείς όταν έρθει αντιμέτωπος με μια καταστροφική απώλεια.
Το πρώτο στάδιο είναι η άρνηση. Το άτομο αρνείται την πραγματικότητα. Στην περίπτωση για την οποία συζητάμε αρνείται ότι έχει απώλεια όρασης. Θα έρθει στο κατάστημα οπτικών, θα δείξει ενθουσιασμό με τα βοηθήματα, στη συνέχεια θα πει ότι θα έρθει να τα πάρει και δεν θα ξανά εμφανιστεί. Το δεύτερο στάδιο είναι ο θυμός. Ο επαγγελματίας που αναλαμβάνει τέτοιες περιπτώσεις, μπορεί να δεχθεί επίθεση από τον πελάτη. Το σημαντικό είναι να καταλαβαίνουμε πως ούτε εμείς φταίμε ούτε ο πελάτης είναι κακός. Εκείνος σκέφτεται πως μπήκε σε ένα χώρο και θα πάρει βοήθεια με έναν συγκεκριμένο τρόπο και αν δεν έχει το αποτέλεσμα που θέλει, μπορεί να γίνει εριστικός.

◗ Πώς το αντιμετωπίζουμε;
Δεν απαντάμε θυμωμένα. Αφήνουμε το θυμό να περάσει – κρατάει ένα με δύο λεπτά- και μετά μπορούμε να συνεχίσουμε τη δουλειά μας.

◗ Επόμενα στάδια;
Είναι αυτό της διαπραγμάτευσης και της κατάθλιψης. Αυτό μπορείτε να το καταλάβετε όταν οι συγγενείς φέρνουν τον άνθρωπο κι αυτός δεν συμμετέχει στη συζήτηση. Στη φάση της κατάθλιψης δεν υπάρχουν πολλά που να μπορεί να κάνει κανείς πέρα από κατανόηση και υπομονή. Στη φάση της διαπραγμάτευσης, ο ασθενής αρχίζει να διαπραγματεύεται με τον οπτικό. Σκέφτεται τι θα μπορεί να κάνει με το βοήθημα που του προσφέρει. Το επικίνδυνο σε αυτή τη φάση είναι να υποσχεθούμε στον πελάτη πράγματα που δεν μπορούμε να δώσουμε. Για παράδειγμα να θέλει να οδηγεί έχοντας όραση ένα εξηκοστό. Στο τέλος η Κιούμπλερ Ρος αναφέρει την αποδοχή. Αποδέχομαι και διαχειρίζομαι την κατάστασή μου.

◗ Τα στάδια που περιγράψατε πόσο κρατάνε;
Μήνες και χρόνια. Αν δεν υπάρχει στήριξη από την οικογένεια τα πράγματα είναι πάρα πολύ δύσκολα. Δυνατότητα παροχής ψυχοθεραπευτή από το Δημόσιο θα έπρεπε να υπάρχει. Βοηθάνε πολύ οι ομάδες στήριξης με κοινά προβλήματα υγείας ωστόσο δεν είναι πολύ συχνές.

 Σε ποια ηλικία είναι πιο εύκολο για κάποιον να αποδεχθεί ότι έχει πρόβλημα και να αναζητήσει λύση;
Η αποδοχή είναι αυτόματη στα παιδιά μέχρι τα έξι ή σε αυτούς που είναι εκ γενετής. Δεν έχει να κλάψει για κάτι που έχασε ή που είχε. Όσο πιο μεγάλος χάνει κάποιος την όρασή του τόσο πιο δύσκολο είναι. Χάνει πράγματα που ήταν πολύτιμα, όπως το να πηγαίνει στο σινεμά, να οδηγεί, να διαβάζει. Αν θα ψάξει για λύση αυτό έχει να κάνει με την κουλτούρα της οικογένειας και πώς διαχειρίζεται τις ασθένειες. Στους ειδικούς ψυχικής υγείας πάει κάποιος πιο δύσκολα γιατί η ψυχική ασθένεια θεωρείται
ταμπού.

◗ Υπάρχει κάτι που σας έχει λείψει;
Μόνο ένα; Για μένα ένα βασικό είναι το διάβασμα.Υπάρχουν διάφορα προγράμματα που βοηθούν, αλλά ο ρυθμός διαβάσματος είναι πολύ μικρός και κουραστικός. Μου διαβάζουν άλλοι, π.χ. η μητέρα μου, ή ζητάω να μου μαγνητοφωνήσουν ένα κείμενο και το ακούω.

◗ Υπάρχουν λύσεις για όλα;
Όχι για όλα. Αυτό είναι ένα ψέμα. Η οδήγηση μου λείπει πολύ και δεν υπάρχει λύση μέχρι να βγουν τα αυτοκίνητα που θα οδηγούν μόνα τους. Πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε δεν υπάρχουν λύσεις για όλα.

◗ Θα θέλατε να δείτε μια γυναίκα και να πείτε «Α! αυτή είναι ωραία»;
Ναι, βέβαια, είναι από τα πράγματα που μου λείπουν πολύ. Ζητάω από τους φίλους μου να την περιγράψουν. Όχι για να πάω να της μιλήσω, αλλά για να συμμετέχω στη συζήτηση.

 Δεν έχετε ολική τύφλωση.
Έχω περιορισμένη όραση. Διακρίνω το περίγραμμα, δεν βλέπω τα αδρά χαρακτηριστικά όμως τα φαντάζομαι. Ο εγκέφαλος βάζει κάποιες πινελιές ώστε να υπάρχει κάποια στοιχειώδης αναγνώριση. Τους ανθρώπους που συμπαθώ τους ζωγραφίζω πιο όμορφα και το αντίθετο. Αυτό έχει να κάνει με τη συναισθηματική φόρτιση.

◗ Είναι εύκολο να κινείστε στην πόλη;
Πριν από κάποια χρόνια τοποθέτησαν στα πεζοδρόμια γραμμή για τους τυφλούς. Σταμάτησα να την ακολουθώ γιατί θα σκοτωνόμουν. Εκείνοι που τις τοποθέτησαν δεν είχαν καμία γνώση για όσους θα έκαναν χρήση. Σε άλλες περιπτώσεις βάζουν κολώνες της ΔΕΗ, αλλού μικροπωλητές βάζουν τις κούτες με την πραμάτεια τους… Εδώ είναι αυτό που λες «κοινωνία». Κάποιοι νόμιζαν ότι οι γραμμές είναι για να σύρονται οι βαλίτσες πιο εύκολα. Εκεί έρχονται όλες αυτές οι ημερίδες, ανακοινώσεις, δράσεις ή έστω μια απλή ταμπέλα που να ενημερώνει τι είναι αυτό το πλακίδιο.

◗ Η ειδικότητά σας σάς έχει βοηθήσει;
Ναι. Αυτά τα στάδια τα είχα διαβάσει όταν ήμουν φοιτητής. Χρειάστηκε να περάσουν περίπου τέσσερα χρόνια ως ασθενής για να αναγνωρίσω στον εαυτό μου ότι βρισκόμουν σε κατάθλιψη και αρκετά μέχρι να ζητήσω βοήθεια.

◗ Τι πρέπει να προσέχει ένας οπτικός-οπτομέτρης όταν έχει να εξυπηρετήσει ένα άτομο με χαμηλή όραση;
Το πιο βασικό είναι να του δώσει να αισθανθεί ότι γνωρίζει την κατάστασή του και πως θα τον βοηθήσει. Επίσης, να μπορεί να διακρίνει αυτά τα στάδια που σας ανέφερα, να δείχνει υπομονή, κατανόηση και επαγγελματισμό

Τελευταία Έκθεση

Θα φωνάξω τη μαμά μου ΠΕΟΟ Summer Spot 2018